Turystyka – to zjawisko społeczne polegające na podróżowaniu poza stałe miejsce zamieszkania w celach wypoczynkowych, rekreacyjnych, poznawczych, religijnych, służbowych lub innych, bez podejmowania pracy zarobkowej. Obejmuje ona wszelkie działania związane z organizacją
i obsługą ruchu turystycznego, jak również sam ruch turystyczny.
ORGANIZACJE KRAJOWE
Polska Organizacja Turystyczna (POT)
Polska państwowa instytucja odpowiedzialna za promocję Polski jako atrakcyjnej destynacji turystycznej
w kraju i za granicą. Działa na podstawie ustawy o Polskiej Organizacji Turystycznej z 1999 roku i podlega Ministrowi właściwemu ds. Turystyki
Dane, raporty i statystyki znajdują się w Badania i analizy
Regionalne Organizacje Turystyczne (ROT) to stowarzyszenia działające na poziomie województw, które łączą samorządy terytorialne i branżę turystyczną w celu promocji regionów jako atrakcyjnych destynacji turystycznych – zarówno w kraju, jak i za granicą.
Lokalne organizacje turystyczne (LOT) – Analogicznie do regionalnej organizacji turystycznej, LOT jest organizacją współpracy samorządu terytorialnego (zwłaszcza samorządu szczebla powiatowego lub gminnego)
i lokalnej, szeroko rozumianej branży turystycznej w zakresie promocji turystycznej obszaru obejmującego działalność tej organizacji.
W szczególności zaś kreowania (tworzenia, promocji i rozwoju) lokalnych produktów turystycznych. LOT jest założona w formie prawno-organizacyjnej – stowarzyszenia.
To największa organizacja samorządu gospodarczego branży turystycznej w Polsce, działająca od 1989 roku. Reprezentuje interesy biur podróży, touroperatorów, przewoźników i innych podmiotów turystycznych wobec administracji publicznej
i instytucji międzynarodowych.
PIT organizuje wydarzenia branżowe, w tym targi ITTF Warsaw, oraz publikuje raporty i analizy dotyczące rynku turystycznego. Na stronie znajdują się aktualności, informacje o projektach, dokumenty oraz dostęp do raportów branżowych.
Część materiałów jest dostępna publicznie, inne – tylko dla członków.
Polska Federacja Campingu i Caravaningu (PFCC)
Ogólnopolska organizacja zajmująca się promocją i rozwojem turystyki campingowej i caravaningowej w Polsce. Działa jako federacja zrzeszająca właścicieli campingów, miłośników caravaningu oraz organizatorów wypoczynku
na łonie natury.
Urząd Lotnictwa Cywilnego (ULC)
Instytucja państwowa odpowiedzialna za nadzór nad lotnictwem cywilnym, w tym bezpieczeństwem operacji lotniczych, licencjonowaniem personelu i rejestracją statków powietrznych. Prowadzi również działania regulacyjne, edukacyjne i analityczne, wspierając rozwój rynku lotniczego
w Polsce zgodnie z przepisami krajowymi i międzynarodowymi.
ULC prowadzi statystyki i analizy, raporty kwartalne oraz roczne podsumowania okresowe zawierające dane liczbowe oraz analizy zmian w ruchu lotniczym, w tym: statystyki według kierunków i miast, dane dotyczące liczby pasażerów, operacji lotniczych oraz przewozów cargo w poszczególnych portach lotniczych, informacje o liczbie pasażerów obsłużonych przez poszczególne linie lotnicze działające w Polsce.
System Rejestrów Publicznych w Turystyce
Na stronie Ministerstwa Sportu i Turystyki dostępne są następujące rejestry:
- CWOH – Centralny Wykaz Obiektów Hotelarskich – zawiera dane
o legalnie działających hotelach, pensjonatach, schroniskach, kempingach itp. - CWOS – Centralny Wykaz Organizatorów Szkoleń dla Kandydatów
na Przewodników Górskich – rejestr podmiotów uprawnionych do prowadzenia szkoleń dla przyszłych przewodników. - CWPG – Centralny Wykaz Przewodników Górskich – lista certyfikowanych przewodników górskich działających zgodnie z przepisami.
- CEOTiPUNPUT – Centralna Ewidencja Organizatorów Turystyki i Przedsiębiorców Ułatwiających Nabywanie Powiązanych Usług Turystycznych – rejestr biur podróży
i firm oferujących pakiety turystyczne. - Elektroniczna Karta Ewidencyjna Innych Obiektów – pilotażowy projekt rejestrujący inne obiekty świadczące usługi noclegowe, nieobjęte klasyfikacją hotelarską.
Dodatkowo na stronie znajdują się materiały dotyczące agend, funduszy UE, oficjalne czasopismo Turystyka – zarządzanie, administracja, prawo,
oraz analizy i badania.
Można znaleźć szczegółowe informacje o wsparciu dla sektora turystyki w Polsce w ramach funduszy unijnych.
Turystyka, a Fundusze Europejskie – główne obszary wsparcia
Typy dotacji związanych z turystyką:
- infrastruktura turystyczna: budowa i modernizacja szlaków turystycznych, ścieżek rowerowych, marin, punktów widokowych, rozwój infrastruktury uzdrowiskowej
i rekreacyjnej, - obiekty noclegowe i gastronomiczne: modernizacja hoteli, pensjonatów, gospodarstw agroturystycznych, wsparcie dla branży HoReCa (hotele, restauracje, catering).
- turystyka kulturowa i przyrodnicza: rewitalizacja zabytków
i ich adaptacja na cele turystyczne , projekty edukacyjne
i promujące dziedzictwo kulturowe, - cyfryzacja i innowacje w turystyce: systemy rezerwacyjne, aplikacje mobilne, wirtualne przewodniki.,
- zrównoważona turystyka: projekty ekologiczne, np. eko-szklaki, zielone certyfikaty,
Programy operacyjne wspierające turystykę:
- Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW)
- Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS)
- Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG)
- Krajowy Plan Odbudowy (KPO) – szczególnie dla branży HoReCa i turystyki dotkniętej pandemią.
Informacje o przyznanych dotacjach można znaleźć w wyszukiwarka dotacji – narzędziu do sprawdzania aktualnych naborów, warunków i terminów.
Dodatkowe informacje można znaleźć w Mapa dotacji UE
ORGANIZACJE I INSTYTUCJE MIĘDZYNARODOWE
Wcześniej jako Światowa Organizacja Turystyki (UNWTO) Agencja ONZ odpowiedzialna za promowanie odpowiedzialnej, zrównoważonej i powszechnie dostępnej turystyki na całym świecie.
Jej główne cele to wspieranie wzrostu gospodarczego, zrównoważonego rozwoju, tworzenia miejsc pracy oraz realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs) poprzez turystykę.
Na podstronach UN Tourism znaleźć można:
- UN Tourism Data Dashboard – interaktywny dashboard do prezentowania danych (możliwość jedynie linkowania bez pobierania)
- Tourism Statistics Database – bazy danych i statystyki turystycznych, aktualności
i raporty dotyczące globalnych trendów turystycznych - UN Tourism e-Library – publikacje takie jak roczniki, raporty regionalne i tematyczne, w tym Yearbook of Tourism Statistics (płatny)
- Inicjatywy i programy wspierające zrównoważony rozwój turystyki.
- Informacje o wydarzenia i konferencje organizowane przez UNWTO.
Większość danych jest płatna! W przypadku dostępu instytucjonalnego należy złożyć wniosek:
https://www.unwto.org/un-tourism-publications
IATA (International Air Transport Association)
(Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Lotniczych) to organizacja zrzeszająca linie lotnicze, która ustala globalne standardy dla transportu lotniczego reprezentując większość kluczowych linii lotniczych na świecie.
Strona IATA zawiera informacje dotyczących ruchu turystycznego i lotniczego, w tym dane statystyczne,
raporty oraz prognozy, w tym:
Tourism & Travel Agency Data – oferuje dostęp do zaawansowanych danych i narzędzi analitycznych dotyczących działalności biur podróży i sprzedaży biletów lotniczych takich jak:
- global Agency Pro (GAP) – narzędzie dla organizacji turystycznych (DMO),
- global Data Products – bazy danych i API do wyszukiwania i weryfikacji agencji turystycznych,
- MarketIS – zaawansowane narzędzie analityczne do śledzenia przepływów pasażerskich.
IATA – Travel & Tourism Manuals – zestaw profesjonalnych podręczników i wytycznych dla biur podróży, linii lotniczych
i specjalistów z branży turystycznej:
- Travel Information Manual (TIM) – aktualizowane co miesiąc źródło informacji o wymaganiach paszportowych, wizowych i zdrowotnych
dla podróżnych międzynarodowych, - Global Passenger Survey (GPS) – raporty i dane
o preferencjach, zachowaniach i oczekiwaniach pasażerów lotniczych na całym świecie, - Ticketing Handbook (THB) – oficjalny przewodnik po zasadach wystawiania biletów lotniczych, opracowany przez międzynarodowych ekspertów,
- Passenger Agency Conference Resolutions Manual (PACRM) – zbiór obowiązujących uchwał dotyczących działalności agentów IATA,
- Travel Agent’s Handbook (TAH) – dokument zawierający zasady akredytacji i obowiązki agentów IATA, niezbędny dla wszystkich akredytowanych biur podróży.
Ponadto baza oferuje:
IATA’s Annual Review – bezpłatny raport z danymi i analizą globalnego rynku lotniczego.
World Air Transport Statistics (WATS) – Roczny (płatny) raport zawierający kompleksowe dane statystyczne z ponad 250 linii lotniczych na świecie. liczbę pasażerów (Revenue Passengers, RPK), współczynniki wypełnienia (Load Factor), dane cargo (CTK, RTK), dane finansowe i flotowe linii lotniczych, rankingi linii, lotnisk i krajów.
Air Passenger Market Analysis – miesięczne analizy ruchu pasażerskiego, zawierające porównania rok do roku (YoY), dane regionalne (Europa, Azja, Ameryki itd.), analizę wpływu wydarzeń globalnych (np. COVID-19) na ruch lotniczy.
20-Year Air Passenger Forecast – płatna (darmowe preview) długoterminowa prognoza popytu na transport lotniczy
(na 20 lat), zawierająca: trendy demograficzne
i ekonomiczne, przewidywane zmiany w liczbie pasażerów, wpływ technologii i polityki klimatycznej.
(United Nations Educational, Scientific and Cultural
Organization) – Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury.
Agencja ONZ, której celem jest wspieranie międzynarodowej współpracy w dziedzinie edukacji, nauki i kultury, a także promowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego świata.
Na poszczególnych podstronach UNESCO można znaleźć różne informacje związane z turystyką:
Tourism information zawiera:
- aktualności i inicjatywy UNESCO związane z turystyką kulturową
i zrównoważoną. - Przykłady projektów wspierających społeczności lokalne
(np. w Meksyku, Azji Południowo-Wschodniej). - Informacje o szkoleniach, warsztatach i wydarzeniach dotyczących zarządzania ruchem turystycznym i dziedzictwem.
UNESCO World Heritage Centre – Program Zrównoważonej Turystyki zawiera:
- Program World Heritage and Sustainable Tourism, który wspiera zarządzanie turystyką na obiektach światowego dziedzictwa.
- Narzędzia i strategie dla zrównoważonego rozwoju turystyki.
- Raporty nt. wpływu zmian klimatu na turystykę i dziedzictwo.
- Przykłady projektów wspierających lokalne społeczności i ochronę dziedzictwa.
UNESCO – UNESDOC Digital Library zawiera publikacje agendy ONZ w kwestiach z wiązanych promowaniem i zarządzaniem ruchem turystycznym miejsc dziedzictwa kulturowego.
World Travel & Tourism Council (WTTC)
Organizacja reprezentująca prywatny sektor turystyki i podróży. Zrzesza największe firm z branży
szeroko rozumianej – od linii lotniczych i hoteli po touroperatorów i firmy technologiczne. Jej celem jest promowanie zrównoważonego rozwoju turystyki, wspieranie polityk sprzyjających wzrostowi.
- Aktualności i raporty branżowe Our Data
- Research Hub – Centrum Badań WTTC
- Fakty i statystyki dla poszczególnych krajów i regionów. Możliwość pobrania arkuszy danych (factsheets) i raportów PDF.
WFTGA – World Federation of Tourist Guide Associations
Światowa Federacja Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych to międzynarodowa organizacja non-profit, która zrzesza profesjonalnych przewodników turystycznych
oraz ich stowarzyszenia z całego świata.
Publikuje newslettery z aktualnościami i informacjami o działaniach organizacji.
Udostępnia raporty z konwencji i deklaracje (np. Deklaracja z Makau 2013).
Oferuje materiały szkoleniowe i narzędzia dla członków.
INSTYTUCJE UNII EUROPEJSKIEJ
Transition Pathways podstrona oficjalnego portalu Unii Europejskiej wspierająca transformację sektora turystyki w kierunku zrównoważonego rozwoju, cyfryzacji i odporności.
Na stronie znajduje się:
- strategia transformacji turystyki w UE „Transition Pathway for Tourism” skupiającym się na trzech filarach: zielona transformacja (promowanie turystyki niskoemisyjnej), transformacja cyfrowa, odporność sektora (zwiększanie zdolności adaptacyjnych wobec kryzysów),
- platforma wsparcia dla interesariuszy. Możliwość dzielenia się zobowiązaniami (pledges) przez organizacje, firmy i instytucje publiczne. w kwestiach takich jak rozwój eko-turystyki, szkolenia
z kompetencji cyfrowych, wdrażanie zielonych certyfikatów. - baza wiedzy i narzędzi: aktualności i wydarzeń (np. seminaria, konkursy, finansowanie), zasobów edukacyjnych i materiałów szkoleniowych, dofinansowania i wsparcia dla projektów turystycznych.
Interaktywna platforma Komisji Europejskiej, która prezentuje dane statystyczne i wskaźniki dotyczące turystyki w krajach UE oraz w Islandii, Norwegii i Szwajcarii.
Strona prezentuje wskaźniki pogrupowane na trzy kategorie:
- Green Pillar (Zielony filar): emisje CO₂ z transportu lotniczego, udział ekologicznych certyfikatów w obiektach noclegowych, efektywność energetyczna i gospodarka odpadami w turystyce.
- Digital Pillar (Cyfrowy filar): poziom cyfryzacji usług turystycznych, udział przedsiębiorstw turystycznych korzystających z e-commerce, dostępność informacji turystycznej online.
- Socio-economic Pillar (Społeczno-gospodarczy filar) – zatrudnienie w sektorze turystyki, wkład turystyki w PKB, liczba noclegów i przyjazdów turystów.
Funkcje interaktywne platformy z możliwością pobrania przygotowanych danych
- My Destination View – wybierz kraj lub region, aby zobaczyć wszystkie dostępne wskaźniki.
- Indicator Map View – mapa porównawcza wybranego wskaźnika
w różnych krajach i regionach. - Monthly Data View – dane miesięczne o popycie turystycznym
(z Eurostatu).
ETC (European Travel Commission)
Organizacja non-profit zrzeszająca narodowe organizacje turystyczne z Europy. Jej głównym celem jest promocja Europy jako zrównoważonego i atrakcyjnego kierunku podróży na rynkach pozaeuropejskich.
ETC wspiera rozwój turystyki poprzez badania rynkowe, kampanie promocyjne, współpracę między krajami członkowskimi oraz działania w zakresie zrównoważonego rozwoju i innowacji.
Na stronie znaleźć można:
- Informacje o organizacji, członkach i partnerach.
- Aktualności i wydarzenia branżowe.
- Materiały promocyjne i programy
- Sekcję „Publications” z raportami i analizami w tym Informacje o współpracy z organami UE
- Informacje o inicjatywach z zakresu zrównoważonej turystyki, cyfryzacji i innowacji.
Sekcja Publications zawiera m.in.:
- Long-Haul Travel Sentiment Survey – badania nastrojów podróżnych z rynków dalekiego zasięgu (USA, Chiny, Brazylia, Japonia itd.).
- kwartalne raporty: „European Tourism: Trends & Prospects”
- Raporty tematyczne: turystyka kulturowa, kolejowa, zrównoważona.
- Analizy rynków źródłowych i prognozy popytu.
Materiały dzielą się na Open Access i te dostępne wyłącznie dla członków organizacji.
ORGANIZACJE I INSTYTUCJE Z INNYCH PAŃSTW
Francuska Agencja ds. Rozwoju Turystyki – zajmuje się promowaniem francuskiej turystyki na rynkach międzynarodowych. Wspiera regiony Francji w opracowywaniu strategii rozwoju turystyki, organizuje inwestycje i modernizację infrastruktury turystycznej. Odpowiada też za system klasyfikacji obiektów noclegowych, certyfikaty jakości oraz rejestrację touroperatorów, szkolenia i edukacje branży turystycznej.
Raporty i dane można znaleźć pod – Catalogue des études et publications
na francuskojęzycznej wersji strony o dużo bogatszej zawartości (angielska wersja służy głównie do kontaktów). Część raportów jest płatna:
- statystyki ruchu turystycznego: liczba przyjazdów turystów zagranicznych i krajowych, wydatki turystów, długość pobytu, popularność regionów i miast, barometry sezonowe (np. lato, zima)
- raporty rynkowe: analizy rynków źródłowych (np. Niemcy, USA, Chiny) oraz krajowego, trendy w podróżach i preferencjach turystów, segmentacja klientów,
- dane o infrastrukturze turystycznej: liczba i rodzaje obiektów noclegowych, obłożenie hoteli rozwój oferty turystycznej
Inne dane:
Conjoncture et dernières tendances (Sytuacja gospodarcza i najnowsze trendy)
Destination France – comiesięczny Newsletter
Registro Nacional de Turismo (RNT) – oficjalny rejestr prowadzony przez Sekretariat Turystyki Meksyku. Jego celem jest identyfikacja i certyfikacja podmiotów świadczących usługi turystyczne zgodnie z przepisami prawa. RNT wspiera profesjonalizację branży i zapewnia przejrzystość dla turystów.
Kluczowe podstrony z danymi i raportami:
- Rejestr RNT – informacje o rejestrze i dostęp do platformy,
- Wyniki działalności turystycznej (RAT) – miesięczne raporty o ruchu turystycznym, noclegach, transporcie,
- Kompendium statystyczne i biblioteka cyfrowa – dane o turystyce krajowej i międzynarodowej, zatrudnieniu, wpływach
- Atlas Turístico de México – baza danych atrakcji turystycznych, zasobów naturalnych i kulturowych.
ENIT—Agenzia nazionale del turismo
Wcześniej znana jako Ente Nazionale Italiano per il Turismo – Włoska Narodowa Agencja Turystyki instytucja rządowa odpowiedzialna za promocję Włoch jako kierunku turystycznego na arenie międzynarodowej.
Na stronie można znaleźć: materiały promocyjne (wizualne i broszury), opisy regionów i atrakcji turystycznych, prezentacja zwyczajów i kuchni regionalnej itp., dane statystyczne i rynkowe, aktualności i wydarzenia krajowe oraz międzynarodowe
Research Office (Ufficio Studi) – znajdują się tutaj, ankiety, biuletyn, wskaźniki dotyczące ruchu turystycznego oraz materiały związane ze zrównoważonym rozwojem, badania tematyczne oraz infografiki i dashboardy aktualizowane miesięcznie lub kwartalnie.
Research Library – (dostępne jedynie po włosku) gromadzi odsyłacze (linki) do darmowych (czasem z rejestracją) raportów i analiz z instytucji, organizacji
i firm dotyczące turystyki we Włoszech.
Strona prezentująca działania rządu w zakresie rozwoju, promocji i regulacji sektora turystycznego we Włoszech. Serwis pełni funkcję informacyjną, strategiczną i operacyjną, skierowaną zarówno do obywateli, jak i podmiotów branżowych.
Na stronie można znaleźć informacje o strukturze, przepisach i normach, opisy programów i funduszy wsparcia, przewodni, spisy obiektów noclegów
i innych podmiotów turystycznych. Ponadto na stronie znajdują się oficjalne statystyki rządowe, materiały Open Access i narzędzia cyfrowe – m.in. Banca Dati Strutture Ricettive (BDSR), Piattaforma Nazionale delle Guide Turistiche, Tourism Digital Hub.
Italia.it to oficjalny portal turystyczny Włoch pod kuratelą Ministerstwa Turystyki Włoch, który promuje kraj jako
atrakcyjny kierunek podróży.
Zawiera bogate treści wizualne i informacyjne na temat włoskich regionów, miast i atrakcji turystycznych wraz
z kalendarzem wydarzeń kulturalnych,
które pomagają turystom zaplanować podróż i odkrywać włoską kulturę, historię oraz przyrodę.
