Książki
Kurp, F. (2023). Sztuczna inteligencja od podstaw. Helion.
Sztuczna inteligencja od podstaw to pozycja, która począwszy od opisu klasycznych metod SI, takich jak algorytm genetyczny, algorytm mrówkowy, systemy ekspertowe czy sztuczne życie, zapoznaje Czytelnika z najbardziej zaawansowanymi modelami opartymi na sztucznych sieciach neuronowych.
Postępy w dziedzinie generatywnej sztucznej inteligencji (GAI) wprowadziły nową klasę systemów komputerowych, które wykazują zadziwiającą biegłość w szerokim zakresie zadań, osiągając nadludzką wydajność. Te systemy generują nowe teksty, obrazy, muzykę oraz oprogramowanie dzięki analizie ogromnych zbiorów zdigitalizowanych informacji. Wkrótce zapewnią one fachową opiekę medyczną, oferując porady prawne, tworząc dokumenty, pisząc programy komputerowe, ucząc nasze dzieci oraz tworząc muzykę i sztukę. Te innowacje przyspieszą rozwój nauki, sztuki i ludzkiej wiedzy, ale również niosą ze sobą nowe wyzwania i zagrożenia.
Rozwój technologii określanej jako sztuczna inteligencja wymaga szukania właściwych dróg jego kształtowania i kanalizowania oraz odpowiedniego edukowania społeczeństwa. W kontekście niezwykłego tempa tego procesu powstaje wiele pytań i niejasności. Aspekty takie jak potrzeba nieustannego dostosowywania i doprecyzowywania przepisów prawnych, kształtowania kodeksów etycznych, edukacji użytkowników technologii AI, ale także tworzenia systemów bezpieczeństwa na wypadek niekontrolowanego rozwoju tej technologii, muszą być doskonalone wraz z kolejnymi osiągnięciami i możliwościami sztucznej inteligencji. Panoramę owego fenomenu, który rozbłyskuje na naszych oczach, prezentują z kilku perspektyw specjaliści z różnych dyscyplin nauk społecznych i filozoficzno-etycznych. Wskazują oni na szanse i nadzieje dobrego wykorzystania technologii sztucznej inteligencji, a zarazem ostrzegają przed pułapkami jej niewłaściwego zastosowania.
Stanusch, M. (2025). Sztuczna inteligencja : inspiracje dla biznesu. Business Readings.
Sztuczna inteligencja (AI) przestała być jedynie futurystycznym konceptem i stała się kluczowym narzędziem wspierającym rozwój biznesu. Firmy na całym świecie wykorzystują AI do optymalizacji procesów, automatyzacji pracy, personalizacji komunikacji z klientami oraz podejmowania trafniejszych decyzji opartych na danych. „Sztuczna inteligencja. Inspiracje dla biznesu” to książka dla tych, którzy chcą zrozumieć, jak AI może pomóc im w pracy, zwiększyć efektywność organizacji i przekształcić sposób zarządzania firmą.
Książka koncentruje się na roli zwinności i elastyczności w funkcjonowaniu współczesnych przedsiębiorstw w kontekście dynamicznego rozwoju technologii sztucznej inteligencji. Autorzy analizują, jak organizacje mogą adaptować się do szybkich zmian rynkowych, korzystając z narzędzi i rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji, aby zwiększyć swoją konkurencyjność, innowacyjność i efektywność operacyjną.
Z recenzji dra hab. inż. Wiesława Cetery, prof. UW
Książka […] koncentruje się na analizie i badaniach problematyki związanej z zastosowaniami sztucznej inteligencji. W książce przedstawiony jest szeroki wachlarz zastosowań, a szczególnie cennym – z punktu widzenia czytelnika – jest opis tych rozwiązań, które związane są z doświadczeniem zawodowym Autora. Jego narracja meandruje między naukami społecznymi, w tym ekonomią, zarządzaniem, naukami o bezpieczeństwie, ale także tak pozornie odległymi dziedzinami, jak filozofia czy medycyna.
Autor opisując zachowania użytkowników rozwiązań obejmujących technologie sztucznej inteligencji wskazuje na zagrożenia, z jakimi wiąże się nieetyczne wykorzystanie technik monitorowania, nadzoru czy innych, związanych z bezpieczeństwem rozwiązań.
Współcześnie obserwuje się dynamiczny wzrost zainteresowania wykorzystaniem sztucznej inteligencji i nowych technologii cyfrowych w różnych obszarach. Wynika to między innymi z faktu, że jest ono przejawem innowacyjności, będącej istotną determinantą rozwoju i konkurencyjności. Dotyczy to nie tylko pojedynczych podmiotów, ale też całych sektorów, w ramach których one funkcjonują. Należy przy tym podkreślić, że sztuczna inteligencja może być wykorzystana z korzyścią dla ludzkości, ale też może być źródłem trudnych do przewidzenia zagrożeń.
Znajdziesz tu analizę ryzyka związanego z AI, takiego jak brak transparentności, niewłaściwe zarządzanie danymi i potencjalne manipulacje, które mogą wpływać na społeczeństwo w skali globalnej. Celem książki nie jest jedynie wywołanie refleksji nad tymi zagrożeniami, ale przede wszystkim pokazanie, jak im zapobiegać. W pierwszej części autor zwraca uwagę na niebezpieczeństwa, jakie wiążą się z nieumiejętnym, nieprzemyślanym, a czasami także nieetycznym podejściem do projektowania technologii i zastosowań AI. W drugiej proponuje zestaw praktycznych wskazówek dla każdego, kto pracuje nad rozwojem sztucznej inteligencji i pragnie robić to w sposób etyczny.
Książka ta jest lekturą obowiązkową dla każdego, kto interesuje się sztuczną inteligencją i jej wpływem na nasze życie. Autorzy analizują nie tylko postępy w dziedzinie AI, ale również wyzwania związane z jej etyką i moralnością. Zawarte w niej informacje są nieocenionym źródłem wiedzy dla studentów, badaczy oraz każdego, kto pragnie zrozumieć, jak wartości mogą kształtować przyszłość technologii.
Książka ta z jednej strony jest esejem o możliwościach współczesnego świata biznesu i nauki napędzanego technologiami, ale również ma otwierać oczy i serca na projekty wrażliwe i ważne społecznie. Mówimy o sprawach doniosłych, systemowych, inżynieryjnych i niezmiernie istotnych dla naszej przyszłości (…). Ale ze sztuczną inteligencją i uczeniem maszynowym wiążą się też pewne ryzyka
Jak sztuczna inteligencja zmienia nasze życie Kto już wkrótce zastąpi nas w biurze i fabryce? Czy algorytm może mieć emocje? Czy roboty mają świadomość? Aleksandra Przegalińska, najbardziej znana w świecie nowych technologii Polka, tworzy pasjonującą biografię sztucznej inteligencji. Maluje sylwetki jej twórców i przytacza anegdoty związane z jej początkami. Wyjaśnia zawiłości technologiczne i odpowiada na trudne etyczne pytania. I odważnie podejmuje dyskusję ze specjalistami i teoretykami przyszłości takimi jak Yuval Harari.
Książka opisuje drogę, którą przemierzyło głębokie uczenie sieci neuronowych, przekształcając się z akademickiej dziedziny dostępnej tylko dla wtajemniczonych w przełomową technologię gospodarki informacyjnej. Już niedługo głęboka sieć zdiagnozuje nasze dolegliwości, osobisty inteligentny asystent rozszerzy możliwości naszego niedomagającego ludzkiego mózgu. Stworzenie ludzkiej inteligencji zajęło naturze wiele milionów lat. Sztuczna inteligencja jest na tej drodze dopiero od kilku dziesięcioleci.
Mustafa Suleyman jako współzałożyciel pionierskiej firmy DeepMind zajmującej się rozwijaniem sztucznej inteligencji znalazł się w samym centrum trwającej obecnie rewolucji. W swojej przełomowej książce pokazuje, że AI – w której pokładamy tyle nadziei – może stać się bronią obosieczną.
Turcza, K. (2025). Problematyka prawna sztucznej inteligencji (1. wyd.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
W książce Problematyka prawna sztucznej inteligencji Katarzyna Turcza wnikliwie analizuje jedno z najważniejszych wyzwań współczesnego świata – określenie statusu prawnego sztucznej inteligencji (SI). Autorka podejmuje temat kluczowy zarówno dla prawników, przedsiębiorców, jak i badaczy nowych technologii: jak prawo powinno traktować rosnącą obecność inteligentnych systemów w obrocie gospodarczym i w życiu społecznym?
Publikacja jest pogłębionym studium zagadnień związanych z podmiotowością prawną SI, odpowiedzialnością za jej działania, autorstwem wytwarzanych przez nią dzieł oraz potencjalnymi prawami i obowiązkami wynikającymi z jej wykorzystania.
Celem książki jest przeanalizowanie relacji władzy w badaniach i rozwoju sztucznej inteligencji (AI). Uwaga autora koncentruje się w szczególności na wpływie modeli podstawowych AI, zwanych także modelami ogólnego przeznaczenia, na władzę rynkową big techów, platformizację w gospodarce cyfrowej, regulację i konkurencję, a także na nowe wyzwaniach dla zarządzania. Wymaga to nowego spojrzenia, reinterpretacji instrumentarium polityki i prawa konkurencji, renesansu koncepcji optymalnej intensywności konkurencji w obszarze „szerokich oligopoli”, syntezy pewnych cech monopoli i oligopoli. Przedstawiona tu hipoteza „moligopolu” zakłada, że big techy współistnieją zarówno jako monopole, jak i firmy oligopolowe, które konkurują ze sobą w środowisku znacznej niepewności i dynamiki gospodarczej, technologii uzupełniających (start-upy) napędzających kooperację z big techami itp.
Big techy wykorzystują swój zbiorowy monopol na moc obliczeniową, dane i wiedzę techniczną, a także na chmury obliczeniowe, wyszukiwarki czy przeglądarki, aby zyskać przewagę w zakresie modeli podstawowych AI. Modele te (rynek upstream) są następnie dostrajane do różnych zastosowań (rynek downstream), co nasila zagrożenia kartelizacją lub koncentracją pionową (wertykalną) i sprzyja platformizacji.
Kluczowe są w szczególności dwa obszary: egzekwowanie polityki konkurencji i dodatkowe obowiązki regulacyjne nałożone w DMA i DSA na dominujących „strażników dostępu”, a w AI Act – na dostawców modeli podstawowych AI.
Hao, K. (2025). Empire of AI : dreams and nightmares in Sam Altman’s OpenAI. Penguin Press.
Książka przedstawia krytyczną historię OpenAI i Sama Altmana, pokazując, jak organizacja założona z idealistyczną misją „AI dla dobra ludzkości” przekształciła się w potężne, skomercjalizowane imperium, napędzane wyścigiem o stworzenie sztucznej inteligencji ogólnej (AGI). Hao opisuje, jak strategia „skalowania za wszelką cenę” – coraz większe modele, coraz więcej danych i mocy obliczeniowej – prowadzi do globalnych kosztów środowiskowych i społecznych, w tym wykorzystywania taniej pracy i zasobów z krajów Globalnego Południa. Autorka pokazuje też kulisy konfliktów w OpenAI, kulturę tajności oraz osobowość i styl przywództwa Altmana, które znacząco kształtują rozwój AI
E-booki
Skrypt zawiera materiał wprowadzający do dziedziny sztuczna inteligencja. Jest podzielony na trzy części odpowiadające jej głównym działom: wnioskowaniu, przeszukiwaniu i uczeniu maszynowym. W opracowaniu sztuczna inteligencja jest przedstawiona jako zbiór metod współtworzących arsenał współczesnej informatyki. Prezentowanym technikom towarzyszą liczne przykłady ilustrujące ich zastosowanie.
Husbands, P. (2023). Roboty. Co każdy powinien wiedzieć. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Autor przedstawia wyważone i szerokie wprowadzenie do robotyki i jej obecnego stanu, analizując, skąd się wzięła i dokąd może zajść w przyszłości. Rozpoczyna od historii robotyki i jej złożonych związków z kulturą popularną, a następnie przechodzi do omawiania technologii leżącej u podstaw robotów. Wszystko to przedstawia w angażujący i nietechniczny sposób, badając granice tego, co roboty faktycznie mogą teraz robić i co będą w stanie robić w przyszłości. Ta wyjątkowa książka: o szybko i przystępnie wprowadza do dziedziny robotyki, o omawia technologię leżącą u podstaw robotyki i daje wgląd w sposób działania robotów, o odkrywa zaskakujące początki współczesnej robotyki w rozrywce, reklamie i neurobiologii, o obala niektóre mity dotyczące rychłego rozwoju superinteligentnych robotów, które zawładną światem, o wyjaśnia, co naprawdę mogą robić obecne roboty, a czego nie, oraz bada problemy etyczne, które powstają w wyniku korzystania przez nas z robotów.
W prezentowanym wyborze tekstów zagadnienie zaufania podjęto w sposób możliwie aktualny i wszechstronny. Odnosi się to zarówno do kwestii ogólnych, wręcz filozoficznych, związanych z narzuceniem na sposób działania maszyn pewnych norm, które od wieków postulują etycy (np. Arystoteles); jak również do kwestii bardzo szczegółowych, osadzonych w kontekście bieżących zastosowań. W obszarze zastosowań uwypuklono kwestie tak różnorodne, jak zaufanie do systemów SI wspomagających edukację, projektowanie bezpiecznych miast przyszłości (tzw. @smart cities) czy zaufanie do programów i systemów usprawniających funkcjonowanie różnego rodzaju organizacji. Spośród wielu czynników wzmacniających zaufanie do sztucznej inteligencji szczególny nacisk położono na dwa – skuteczność systemu połączoną z bezpieczeństwem użytkowników oraz jego poznawczą przejrzystość połączoną z umiejętnością zrozumiałego dla człowieka wyjaśniania podejmowanych przez system decyzji.
